İlmek Boyu, Gramaj ve Kumaş Eni Arasındaki Proses İlişkisi

1. Amaç / Purpose

Bu teknik yayın; atkılı örme kumaşlarda İlmek Boyu / Stitch Length, Gramaj / Mass per Unit Area (GSM) ve Kumaş Eni / Fabric Width arasındaki ilişkiyi tek bir değişkene indirgemeden değerlendirmek için hazırlanmıştır.

Temel saha kuralı şudur:

Bitmiş gramaj yalnızca ilmek boyunun sonucu değildir. İplik numarası, örgü yapısı, aktif iğne sayısı, ilmek sıklığı, çekim, relaksasyon, yaş proses, kurutma, ramöz ve kompaktör ayarları birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle aşağıdaki formüller reçete değil, teşhis ve kontrol aracıdır.

2. Kapsam ve Varsayımlar / Scope and Assumptions

Açıklamalar, ağırlıklı olarak atkılı yuvarlak örme / weft circular knitting mantığı üzerinden verilmiştir. Single jersey, rib, interlock, lacoste, üç iplik, elastanlı veya tuck/miss içeren yapılarda aynı temel değişkenler geçerlidir; ancak yapı katsayısı ve proses davranışı farklıdır.

Karşılaştırma yapılırken şu değişkenler sabit tutulmalıdır:

• İplik hammaddesi ve numarası / fibre composition and yarn count
• İplik üretim sistemi ve büküm / spinning system and twist
• Örgü yapısı / knit structure
• Makine çapı ve inceliği / machine diameter and gauge
• Aktif iğne sayısı / active needle count
• Besleyici ve pozitif sevk ayarı / feeder and positive feed setting
• Çekim / take-down
• Elastan çekimi / elastane draft
• Yaş proses ve bitim reçetesi / wet processing and finishing route

Bu koşullardan biri değişirse, ilmek boyu ile gramaj veya en arasındaki eğilim aynı kalmayabilir.

3. Temel Tanımlar / Key Definitions

Sembol	Teknik karşılık	Birim
l	İlmek Boyu / Stitch Length	mm/ilmek
Lc	Sıra Boyu / Course Length	mm/sıra
Na	Aktif İğne Sayısı / Active Needle Count	adet
T	İplik Lineer Yoğunluğu / Yarn Linear Density	tex
C	Sıra Sıklığı / Courses per cm	sıra/cm
W	Çubuk Sıklığı / Wales per cm	çubuk/cm
S	İlmek Sıklığı / Stitch Density = C × W	ilmek/cm²
G	Gramaj / Mass per Unit Area	g/m²
Mf	Lineer Metre Ağırlığı / Mass per Linear Metre	g/m
B	Kumaş Eni / Fabric Width	m

4. İlmek Boyunun Proses Etkisi / Process Effect of Stitch Length

Aynı iplik, yapı, makine ve bitim koşullarında ilmek boyu uzadığında kumaş daha açık bir geometriye yönelir. Genel eğilim:

• İlmek sıklığı azalır.
• Gramaj düşme eğilimi gösterir.
• Hava geçirgenliği ve açıklık artabilir.
• Relakse en artabilir.
• Kumaş tuşesi daha yumuşak ve gevşek olabilir.

İlmek boyu kısaldığında genel eğilim ters yöndedir:

• İlmek sıklığı ve gramaj artabilir.
• Kumaş daha kompakt hâle gelir.
• İplik ve iğne yükleri artabilir.
• Çekim, iplik gerginliği ve besleme dengesizliği daha kritik hâle gelir.

Teknik ikaz: “İlmek boyu uzarsa en kesin artar” veya “ilmek boyu kısalırsa gramaj kesin artar” ifadeleri tek başına yeterli değildir. Bitmiş en; örme çıkış eni, relaksasyon, yaş proses çekmesi, ramöz eni, overfeed ve kompaktör etkisinin bileşkesidir.

5. Sıra Boyu / Course Length

Tek iplik yolunun, ilgili sırada her aktif iğnede bir ilmek oluşturduğu temel durumda sıra boyu; aktif iğne sayısı ile ilmek boyunun çarpımıdır:

Lc = l × Na