Banyoyu Sıcak Doldurmak Tasarruf mu? Buhar ve Elektrik Hesabı

Boyahanede yıllardır duyduğumuz bir cümle vardır: "Banyoyu sıcak suyla doldur, buhardan tasarruf et." Kulağa mantıklı geliyor. Peki gerçekten öyle mi? Bu yazıda işin matematiğini kurup, 60 °C ile başlamak ile 25-30 °C ile başlamanın gerçek farkını ortaya koyuyoruz.

Boyahanedeki yaygın varsayım

Bir reaktif boyama prosesini düşünelim. Ortalama dokuz banyo vardır: boya, durulamalar, nötralizasyon, iki kademe sabunlama ve yumuşatma. Her banyoda tekneyi boşaltır, yeniden doldurur ve hedef sıcaklığa çıkarız. Soru basit görünüyor: dolum suyu ne kadar sıcaksa, ısıtmak için o kadar az buhar harcarız, değil mi?

Suyu ısıtmanın matematiği

Suyu ısıtmanın matematiği nettir:

Q = m × c × ΔT

Burada m su miktarı (kg), c suyun özgül ısısı (4,186 kJ/kg·°C) ve ΔT ulaşılması gereken sıcaklık farkıdır. Harcanan buhar ise bu enerjinin, buharın gizli ısısına (h_fg) ve ısı transfer verimine bölünmesiyle bulunur. Yani enerji, su miktarı ile sıcaklık farkının çarpımına bağlıdır.

Örnek: 500 kg makine, dokuz banyo

500 kg'lık bir makinede, 1/5 flotte ile banyo başına yaklaşık 2.500 litre su vardır. Bu suyu 27 °C yerine 60 °C'den başlatmak, 60 °C ve üzerine çıkan banyolarda (boya, sıcak durulamalar ve iki kademe sabunlama) parti başına yaklaşık 900 kg buharı ve 70 kWh'in üzerinde pompa elektriğini hesaptan düşürüyor.

Rakam etkileyici. Ama işin can alıcı noktası tam burada başlıyor.

Asıl soru: o sıcak suyu nereden buluyorsunuz?

Eğer o 60 °C'lik suyu da kazandan, yine buharla ısıtıyorsanız aslında hiçbir şey kazanmadınız. Sadece harcamayı boyama makinesinden kazan dairesine taşıdınız. Toplam fatura aynı kalır.

Gerçek tasarruf, ancak o sıcak su size bedavaya geldiğinde ortaya çıkar: sıcak banyo atık suyundan ısı geri kazanımı, kondens dönüşü ve flaş buhar değerlendirmesi. İşte o 900 kg buhar ancak o zaman cebinizde kalır.

Yani doğru soru "sıcak mı soğuk mu dolduralım" değildir. Doğru soru şudur: drenajdan akıp giden o sıcak suyun ısısını geri kazanıyor muyuz?

Pratik adımlar

Çoğu tesiste 60-95 °C'de kanala dökülen atık su, en büyük kaçak enerji kalemidir. Atılması gereken adımlar şu sırayla düşünülebilir. Önce sıcak banyo atık sularını ayrı bir hatta toplayın. Ardından bir plakalı eşanjör ile taze dolum suyunu bu atık suyla ön ısıtın. Son olarak kondens ve flaş buharı da sisteme geri kazandırın. İyi konumlanmış bir eşanjör, yatırımını çoğu zaman kısa sürede geri öder.

Hesabı kendi tesisinize göre yapın

Yukarıdaki rakamlar örnek bir makine içindir. Kendi makine kapasitenizi, flotte oranınızı, banyo sıcaklıklarınızı ve buhar ile elektrik birim fiyatlarınızı girerek parti ve günlük bazda tasarrufu kendiniz görebilirsiniz.

Buhar ve elektrik hesaplama aracını ücretsiz indirin (Excel)

Tablodaki sarı hücreleri kendi değerlerinizle değiştirmeniz yeterli. Her banyoyu ayrı ayrı görebildiğiniz için hangi tasarrufun kesin, hangisinin geri kazanıma bağlı olduğunu satır satır ayırt edebilirsiniz.

Sizin tesisinizde sıcak banyo atık suyundan ısı geri kazanımı var mı, yoksa o sıcacık su hâlâ doğrudan drenaja mı gidiyor?