Eğitim Bütçesi: Rakamlar Ne Söylüyor?

Türkiye'de eğitim bütçesi çoğu zaman "en yüksek pay ayrılan alan" olarak sunuluyor. Nominal bütçe açısından bu ifade doğru olabilir; ancak öğrenci başına harcama, milli gelire oran ve uluslararası karşılaştırmalar farklı bir tablo gösteriyor.

OECD'nin Education at a Glance 2024 Türkiye notuna göre Türkiye'de bir öğrenciye yılda ortalama 5.425 dolar harcanıyor. OECD ortalaması ise 14.209 dolar. Yani Türkiye, öğrenci başına OECD ortalamasının yaklaşık %38'i kadar harcama yapıyor.

İlkokul kademesinde tablo daha da dikkat çekici. OECD verilerine göre Türkiye'de ilkokul kurumlarındaki harcamaların %77'si kamu kaynaklarından geliyor. OECD ortalaması ise %93. Bu da Türkiye'de özel harcama ve aile katkısının OECD ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu gösteriyor.

Kamu eğitim harcamalarının milli gelire oranında da Türkiye Avrupa ortalamasının gerisinde. Toplum Çalışmaları Enstitüsü'nün Eurostat verilerine dayandırdığı çalışmaya göre Türkiye %3,5 ile Avrupa'da 31. sırada yer alıyor. Eurostat verilerine göre AB'de kamu eğitim harcamalarının GSYH'ye oranı ise yaklaşık %4,7 seviyesinde.

Sonuç açık: Bütçenin nominal olarak büyümesi tek başına yeterli değil. Enflasyon, öğrenci sayısı, alım gücü, okul altyapısı ve öğrenci başına harcama birlikte değerlendirilmeden eğitim yatırımı gerçek anlamda ölçülemez.

Eğitim yatırımı, geleceğe yapılan yatırımdır. Rakamlar, bu alanda hâlâ daha güçlü, daha adil ve daha nitelikli bir kamu yatırımına ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

---

Kaynaklar: OECD Education at a Glance 2024 / Eurostat / Toplum Çalışmaları Enstitüsü / Eğitim Reformu Girişimi